PERCY JACKSON E A MITOLOXÍA

Andrea Rivadulla, de 1º B de Bac fixo un interesante traballo no que investiga os referentes clásicos na película Percy Jackson e o ladrón do raio.

INCENDIES, UNHA TRAXEDIA CLÁSICA

Como traballo complementario ás nosas lecturas deste curso, Edipo Rei e Lisístrata, Jose V. Pudelko, de 1º BAC B, fixo e expuxo este magnífico traballo no que analiza a película Incendies (Canadá, 2010) e o seu tratamento dun coñecido mito clásico. Non queremos contar máis para no facer spoiler e mesmo recomendamos que se vexan só a tres primeiras diapositivas antes de ver a película, a ver se sodes quen de descubrir o mito que late baixo esta historia de dous irmáns, que seguindo as últimas vontades da súa nai, teñen que atopar ao seu pai e ao seu irmán nun país de Oriente Medio (Líbano, talvez) que aínda non cerrou as súa feridas de guerra.

PENÉLOPE E AS DOCE CRIADAS, DE MARGARET ATWOOD

Esta obra ten lugar en Ítaca, onde Penélope espera a chegada de Ulises. A historia transcorre antes, durante e despois da guerra de Troia. Penélope, a protagonista, conta a súa versión do acontecido durante este período, o que sabemos da súa vida e da e Ulises, engadindo novidades. Recorda a súa espera con tristeza, desengano, arrepentimento, usando un ton compasivo. De cando en vez interveñen as súas doce criadas, quen fan mais desgarrador o argumento a historia.

Esta historia cóntanos o mito da Odisea dun xeito diferente ao que estamos acostumados a escoitar. Penélope conta todo o que sabe unha vez xa morta, non pensa gardar ningún segredo. Comeza contando a súa infancia, a sombra do seu pai, e de seguido pasa a contar como chegou Ulises a ser o seu marido, ao parecer el gañaría a carreira coa axuda da súa prima Helena, a que a nosa protagonista odia. Así, unha vez que os dous están vivindo en Ítaca, Ulises terá que marchar a guerra de Troia, onde o seu bando quedará vencedor grazas a súa idea de meter o cabalo en Troia, enganando os troianos.

Na súa espera á chegada de Ulises de novo a Ítcaca, a xente comezará a dalo por morto, desta maneira comezarán a chegar novos pretendentes de Penélope, interesados nas riquezas das que esta dispón. Para alargar a elección do seu novo marido enganará os pretendentes coa axuda das súas doce criadas, das que algunhas se acaban namorando dalgún dos admiradores. Ao cabo dun tempo, Ulises chega facéndose pasar por un señor maior e así entérase de todo o que acontecera mentres el estivera fora, aínda así, a súa muller deuse conta de que era el. Acabará collendo a xustiza pola súa man matando a todos os pretendentes de Penélope, ademais mandará ao seu fillo matar as doce criadas debido ao insultos e demais cousas que lle contaría a muller que o coidara de neno. O que esta non sabía é que fora Penélope quen lle pedira que actuaran así para enganar os seus pretendentes e enterarse do que este falaban e planeaban.

Así, as doce criadas acabarán aforcadas. É durante toda a obra cando vemos o sufrimento das criadas, intervindo na historia a modo de coro. Nestas intervencións desafogaranse, contarannos dun xeito cruel todo o que viviron de pequenas ata ser criadas, sempre tratadas como se non fosen nada, dando igual que foran vendidas ou que lles pasase algo, non eran persoas das que a xente se preocupara. Así, tamén transmite o odio que lle teñen a Ulises por mandalas matar despois de sufriren violacións, insultos e demais situacións non agradables.

A propia autora dinos ao final da obra que está basada no mito da Odisea de Homero. Así é, aínda que neste caso é Penélope quen nos conta a súa versión do que todos falan pero ninguén realmente coñece. A autora tomase a liberdade de falar pola boca de Penélope contando a súa propia historia.

Aínda que lin poucos libros de mitoloxía, podo afirmar que este paréceme un excelente libro para coñecer o mito da Odisea dun xeito innovador, non segundo a tradición, onde podemos ver outra versión con outros puntos de vista, o de Penélope e as criadas, e outros sentimentos diferentes dos que normalmente estamos acostumados a escoitar na Odisea. Paréceme incrible como a autora toma a voz de Penélope con toda a liberdade e fai que nos metamos na historia, vivindo o sufrimento dela e das súas criadas intensamente.

Miriam Mellid Fernánde, 1º Bach. A

 

GREEK STREET, UN COMIC CON REFERENCIAS MITOLÓXICAS

Este cómic ambiéntase en Londres, nun barrio chamado Greek Street. Como ben sinala Mike Carey na introdución, o Geek Street de Peter Milligan é intemporal, xa que pertence tanto o pasado como o presente combinando así unha traxedia grega cun cómic actual.

O noso protagonista é Eddie, que se correspondería co Edipo da mitoloxía grega e ao cal a vida non lle deixa ser feliz. O coro da nosa traxedia actual é a striper. Como non podería ser de outra maneira tamén temos á nosa Casandra, Sandy, que foi violada polo seu pai. Aínda que todos pensan que a causa diso quedou trastornada, ela ve o futuro e vive un romance con Eddie. Temos tamén a Agamenón, un depravado aristócrata, Lord Menon, que recolle o que sementou, e As Furias son os xefes de bandas da familia dos Furey.

No medio do cómic hai un relato aparte, “Áyax ”, polo que xa temos dous personaxes gregos máis, ademais do propio Áiax. Alex, que sería Aquiles, xa que está ferido nun pé e perde ao seu amigo Pat (Patroclo) na guerra e a súa morte non tarda moito en aparecer, logo de matar ao que cre que matou a Pat, Héctor, ministro, no cómic.

Todo comeza cando Lord Menon deixa embarazada a Mischa (Unha prostituta do Greek Street) e desfaise dela mandándoa asasinar, pero As Furias resucítana e ela vai matando a todos aqueles que lle importan a Lord Menon , pero non a el, posto que está namorada. Algo que xa predicía Sandy.

Por outra banda, Eddie comete dous erros con súa nai, o primeiro manter relacións sexuais con ela, e o segundo é matala sen querer. Por se isto non abondase, comete outro erro máis ao desafiar á familia Furey, unha mafia na que acabará metido. Non pode máis e comeza a autolesionarse, xa dentro da mafia, cando coñece a nai de Sandy, que o leva a súa casa, onde Eddie atopará a Sandy.

Eddie e Sandy namóranse e escapan xuntos, refúxianse nunha casa na que consomen marihuana (flor de loto) e perden o coñecemento. Cando regresan a Greek Street, Dédalo, un axente da policía, investiga o porqué de tantos asasinatos e eles axúdano, apesares de que a consecuencia diso Eddie acaba no cárcere e posteriormente no hospital. De aqué escapa grazas As Furias, que o “purifican” e víngase do pai de Sandy, a cal acaba no orfanato xa que súa nai se suicidou e seu pai foi asasinado por Eddie.

Para que o “monstro” (Mischa) deixe de sacrificar xente os Deuses sacrifican a unha Furia e lévanse a Mischa e a Eddie a outro mundo. O cómic remata co coro “Aínda son nova para empezar noutra cousa, agrádame unha vida nova, agárdame outra historia”.

Persoalmente gustoume bastante o cómic, os debuxos están moi ben feitos e detallados, o autor sabe ben como trasladar os personaxes mitolóxicos a persoaxes actuais. Este cómic ademais de proporcionarme unha lección sobre o dura que pode ser a vida, ensinoume moitos mitos gregos e axudoume a darme conta que o pasado perdura no presente, volvendo a iniciar outra vez a historia.  

Carlota Casal Ramos, 3º B de ESO

GALIZA COMA PENÉLOPE, UN PASO ADIANTE E OUTRO ATRÁS

Este ano o dedicatario das letras galegas é Xosé María Díaz Castro, quen escribía o coñecido poema no que comparaba a Galicia coa tea que Penélope tecía polo día e destecía pola noite co fin enganar aos pretendentes que a presionaban para que, dada a prolongada ausencia do seu esposo Ulises, elexise a un deles. Para gañar tempo a fiel Penélope, como muller previsora que era, pedíralles aos cento e pico pretendentes que a acosaban que lle deixasen confecionar un sudario para cando morrese o seu sogro Laertes. Polo día tecía a mortalla do seu sogro e pola noite desfacía o seu traballo e así conseguiu manter o engano varios anos, até que foi descuberta por unha das súas escravas que informou aos pretendentes.

Un paso adiante e outro atrás, Galiza,
e a tea dos teus sonos non se move.
A espranza nos teus ollos se espreguiza.
Aran os bois e chove.
Un bruar de navíos moi lonxanos
che estrolla o sono mol coma unha uva.
Pro ti envólveste en sabas de mil anos,
e en sonos volves escoitar a chuva.
Traguerán os camiños algún día
a xente que levaron, Deus é o mesmo.
Suco vai, suco ven ¡Xesús María!,
e toda cousa ha de pagar o seu desmo.
Desorballando os prados coma sono,
o Tempo vai de Parga a Pastoriza.
Vaise enterrando, suco a suco, o Outono.
¡Un paso adiante e outro atrás, Galiza!

E aínda que este fermoso poema foi escrito hai cincuenta ou sesenta anos, lémolo, por desgraza, coa frescura dun texto recén composto, porque a todos os niveis damos un paso adiante e outro atrás: a normalización lingüística deu dous pasos atrás co decreto de plurilingüísmo, perdemos os dereitos cidadáns que adquirimos, desmantelan os servizos públicos como sanidade e educación que deron calidade ás nosas vidas nos últimos cincuenta anos, limitan o noso acceso a xustiza... A que situación vai volver o país se este goberno consegue levar a cabo todos os seus pérfidos plans? Se Díaz Castro levantase cabeza atoparía eses mesmos bois arando eternamanete baixo a chuva, suco a suco, a todos nós envoltos en sabas de mil anos.

DESPEDIMOS O CURSO ESCOITANDO O CANTO DAS SEREAS

Así como algún ano despedimos o curso cantando, nesta ocasión en grego de 1º de BAC preferimos escoitar o canto das sereas. Dado que este foi un ano dedicado ás viaxes e dende a biblioteca fixemos un traballo interdisciplinar titulado A viaxe e a migración, entre búsqueda e a necesidade, pareceunos de necesidade recrear algunha escena da Odisea, a viaxe das viaxes.

Velaí a famosa escena na que Ulises (Yuri), resiste como un campeón. As nosas sereas, Iris e Montse, tratan de engaiolar ao héroe, pero canto máis se remexe este, máis apreta as cordas a comandante Lorena. Os remeiros, Wellington, Diego, Celtia, Eva, Sara, Aitana, María, Denís e Noelia, reman inmunes ao fetizo, pois o sabio adiviño Tiresias aconsellara a Ulises tapar os oídos con cera.

Esta escena non sería posible sen a estupenda instalación que temos montada este ano no xardín do IES de Melide. Que pinta este veleiro en terra firme? Todo foi idea de Xosé Couso, profe de educación física do noso IES e auténtico experto nos grandes veleiros do s. XVIII, tal como nos demostrou na charla que nos impartiu na biblioteca. Pero o noso contramestre non podería facer o seu traballo se non contase coa man de obra do alumnado e profesorado do ciclo de madeira, que traballaron nesta ocasión como carpinteiros da ribeira, a pesares de ser de interior. Gloria, a nosa capitana da biblioteca, encargouse de tinxir con té as sabas vellas que lle levamos para darlles un aspecto envellecido (aínda que foi máis ben a nosa climatoloxía de inverno perpetuo a que deu esa pátina). Velaí ao alumando de madeira termando do mastro, nunha pose que a algúns nos trae a memoria outra famosa escena da Odisea, na que Ulises e os seu homes cegan ao Cíclope.
O departamento de música non foi capaz de reconstruír o máxico canto das sereas, pero prestounos estes estupendos remos, que eles utilizan para facer magníficas percusións.
Grazas a todas estas axudas poidemos revivir este archicoñecido episodio e dende o noso barco desexámosvos un bo verán, aínda que chova.
(E ollo co canto das sereas, que algún/a aínda ten pendente unha recuperación de grego...)

Las 3 Gracias Actuales

Las Tres Gracias se llamaban Eufrosine, Talía y Anglae y eran hijas de Zeus y Eurínome. Siempre aparecen desnudas ya que la belleza no necesita cubrirse. Son las representaciones de la afabilidad, la simpatía y la delicadeza.
Se suele decir que las Gracias o Cárites eran acompañantes de Afrodita (Venus), y tambien se dice que acompañaban a las 9 Musas en el Olimpo, bailando y festejando en compañia de Apolo.

Actualmente para mi, las 3 gracias serian estas tres mujeres de una belleza increíble!
Anahí , Rihanna , Alessandra Ambrosio.

O dedo de Aznar e a incultura clásica de Feijóo

A semana pasada, concretamente o 18 de febreiro, o expresidente Aznar facía este xesto a un grupo de estudantes da Universidade de Oviedo que o recibían dun xeito pouco cariñoso. Non imos entrar a valorar esta resposta nin ao seu protagonista, porque pouco ou nada ten que ver coa cultura clásica, obxecto do noso blog.
O que si que nos chama a atención foron as declaracións do presidente autónomico de Galicia, onde trata de xustificar a reacción do seu correlixonario, o sr. Aznar, argumentando que este xesto xa se facía no mundo grego e romano, berces da nosa civilización:


Sabemos que o sr. Feijóo nunca vai ler este artigo, pero gustaríanos comentarlle un par de cousas.
En primeiro lugar, é certo que este xesto é moi antigo e aparece documentado en textos clásicos. Ben o saben varias xeracións de rapazas e rapaces que cursaron grego en 2º de BAC, xa que ata o ano pasado, tiveron como lectura obrigatoria As Nubes de Aristófanes. Nesta obra o vello Estrepsíades, un paleto que tenta aprender retórica para defenderse nun preito, ergue o dedo medio (v. 654) para explicarlle a un parodiado Sócrates que coñece o dáctilo (palabra con dobre sentido en grego:"dedo" e nome dunha unidade métrica). Este xesto provocaba as risas do público xa que na antiga Grecia tiña exactamente o mesmo significado obsceno que para nós.
En segundo lugar, sr. presidente, certo é que Grecia e Roma son o berce da nosa civilización e o seu legado é incuestionable (algúns vivimos de transmitilo!); pero tamén tiñan os seus defectiños: eran escravistas, defendían a pena de morte, a tortura, o terrorismo de estado, privaban dos dereitos elementais ás mulleres... Afortunadamente nalgúns aspectos superámolos e progresamos.
A súa argumentación, á parte de simplista, é perigosa. Que lle parecería que os alumnos dun centro de ensino o recibisen cun saúdo tan clásico coma este?. No noso instituto, en concreto, facer este xesto na aula pode supoñer unha expulsión inmediata, segundo o Regulamento de Réxime Interno.
E xa para rematar, sr. Feijóo, dáse conta da importancia da cultura clásica? Dende este modesto espazo instámoslle a que inflúa na Consellería de Educación para que esta materia poda ser cursada nos dous cursos de ESO, 3º e 4º, coma sucedía coa LOXSE, xa que agora coa LOE só se pode cursar un ano. É evidente que o coñecemento do mundo clásico é fundamental para que os nosos alumnos/as poidan argumentar con coñecemento de causa se é que algún día chegan a ser persoeiros públicos.

LISÍSTRATA EN KENYA

O pasado 1º de maio, lendo El Público, un dos meus xornais favoritos, vin un pequeniño artigo que me chamou a atención: "Huelga de sexo para forzar un acuerdo", que falaba sobre a situación política de Kenia. Este país está gobernado por un primeiro ministro, Raila Odinga, e un presidente, Mwai Kibaki, que firmaron un goberno de coalición para poñer fin ás eleccións fraudulentas de 2007 e á posterior onda de violencia. O goberno parece facer augas por un problema de reparto de poderes, mentres a poboación sofre un paro xeneralizado, grande inseguridade cidadá e carencia dos servizos máis básicos.

Fartas desta situación, as mulleres, lideradas por un grupo autodenomindao G-10, decidiron actuar facendo unha folga sexual de sete días para forzar un acordo entre as dúas partes. A última en engadirse foi Ida odinga, a esposa do primeiro ministro e o G-10 agarda que en breve se sume Lucy Kibaki, a esposa do presidente.

Parece como si as nosas compañeiras kenyanas lesen Lisístrata de Aristófanes e decidisen empregar o mesmo método que na comedia tería servido a atenienses e espartanas hai 2.500 anos para conseguir parar a guerra do Peloponeso. Terá o grupo G-10 e outras organizacións feministas de Kenya o poder de convocatoria da nosa Lisístrata, a "que disovía os exércitos"?

Máis información en: ABC, El Periódico, ELESPECTADOR.COM.

Obama, ο νέος πλανητάρχης

Πλανητάρχης é unha simpática palabra coa que actualmente os gregos designan ao presidente dos EEUU. En grego moderno pronúnciase algo parecido a "planitárjis", xa que a η, eta, pasou a pronunciarse "i", ou sexa, a ser "ita" (por iso este fenómeno fonético denomínase itacismo). Pero a nós o que nos interesa é a palabra en sí, xa que contén dúas raíces do grego clásico, πλανήτης e ἀρχή, que temos noutros helenismos da nosa lingua.
Por outra banda, velaí ao noso παλνητάρχης termando do mundo, nunha viñeta de Fernando Vicente, que saíu publicada en El País do 25-1-09 para ilustrar o artigo de Vargas Llosa Obama en la casa Blanca. É indubidable que esta imaxe nos recorda algo, algo relacionado coa mitoloxía. Aí vai, logo un traballiño:
- Para 1º e 2º de BAC un traballo de etimoloxía:

1. Buscar o significado das dúas palabras gregas que compoñen πλανητάρχης e traducir literalmente o seu significado.
   
2. Buscar helenismos na nosa lingua que conteñan cada unha destas raíces, παλνήτης e ἀρχή (alomenos dous de cada palabra).
3. Intentar crear con estas dúas raíces gregas unha palabra equivalente na nosa lingua (logo podemos propñela á RAG ou á RAE, a ver si a aceptan)
   

- Para 3º e 4º de ESO un traballo de mitoloxía:

1. Averiguar a que personaxe mitolóxico fai referencia esta viñeta de Obama. Para elo ten en conta as seguintes pistas:

• Era un titán, fillo de Xapeto e, polo tanto, irmán de Prometeo.
• Por rebelarse contra os deuses na titanomaquia, Zeus castigouno a ter que cargar contra cos ceos
• O seu nome propio utilizámolo como nome común, para designar un libro que contén mapas.

2. Nunha ocasión, o noso titán puido librarse por pouco tempo da súa carga, xa que conseguiu que un forzudo heroe o substituíse. Pero este heroe tiña moitos traballos que facer, polo que enganouno e o pobre titán volveu de novo ao seu choio. De heroe se trataba?
3. Averiguar que personaxe mitolóxico o convertiu en pedra, dando lugar a un importante accidente xeográfico no norte de África.

Para dar a túa resposta, fai un comentario a este artigo e non esquezas poñer o teu nome, para que a profe che poda subir a nota. Date presa, porque só os primeiros comentario coas solucións correctas serán publicados e terán dereito a subida de nota.